Her ay TÜİK verileri açıklandığında sosyal medya bir anda kira artış oranı tartışmasına dönüşüyor. Ama ortalıkta dolaşan bilgilerin büyük kısmı artık geçerliliğini yitirmiş durumda. Peki ev sahibi kiranıza gerçekte ne kadar zam yapabilir?
"Yüzde 25 sınırı" efsanesi
Pandemi sonrası dönemde konut kiralarına getirilen geçici %25 artış sınırı, 1 Temmuz 2024 itibarıyla tamamen yürürlükten kalktı. Buna rağmen internette hâlâ bu sınırın geçerli olduğuna dair yanlış bilgiler dolaşıyor. Bugün itibarıyla böyle sabit bir yüzde yok.
Peki gerçek sınır ne?
Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre, kira artışında geçerli tek yasal tavan, TÜİK'in açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) son 12 aylık ortalamasıdır. Bu oran sabit değil; her ay güncelleniyor ve sözleşmenin yenilendiği ayın verisi esas alınıyor. Konut ile iş yeri kiraları arasında bu konuda artık bir fark bulunmuyor.
Ev sahibi sınırın üzerinde zam isterse ne olur?
Talep edilen artış, yasal TÜFE ortalamasını aşıyorsa bu geçersiz sayılır. Kiracı, yalnızca yasal sınıra kadar olan kısmı ödemekle yükümlü. Fazladan ödeme yapılmışsa bu tutar geri talep edilebilir.
Kiracı hiç ödeme yapmazsa?
Burada dikkat edilmesi gereken kritik nokta şu: zamma itiraz etmek, ödemeyi tamamen durdurmak anlamına gelmiyor. Eski kirayı ya da yasal sınır dahilindeki artırılmış tutarı düzenli ödemeye devam etmek gerekiyor; aksi halde tahliye riski doğabiliyor.
5 yılını dolduran kiralarda özel durum
Kira sözleşmesi 5 yılı geçtiyse, taraflardan biri kira bedelinin güncel piyasa koşullarına göre yeniden belirlenmesini isteyebiliyor. Bu talep için önce arabulucuya başvurmak zorunlu; anlaşma sağlanamazsa kira tespit davası açılabiliyor.
Kira uyuşmazlıkları, hem ev sahipleri hem kiracılar için maddi açıdan hassas konular. Sözleşmenizin hangi kurallara tabi olduğunu netleştirmek için harekete geçmeden önce hukuki destek almanızı öneririz.